Land van Boer en Zuivel: Bekroonde karnemelk als kroon op drie generaties vakmanschap

De geschiedenis van boerderij Schellach begon kort na de Tweede Wereldoorlog, toen de opa en oma van Els Mesu-Kwekkeboom daar met zestien koeien hun melkveebedrijf runden. Haar ouders namen het over en nu, ruim zeventig jaar later, is het familiebedrijf uitgegroeid tot een veelzijdige onderneming met een eigen kaasmakerij, boerderijwinkel, bed & breakfast én een ruimte voor kinderopvang.

Kun je ons kort meenemen in jullie bedrijfshistorie?

“Zeker. Tijdens de slag om de Schelde in de Tweede Wereldoorlog werd Walcheren onder water gezet en de boerderij van mijn opa en oma verwoest. Het water stond tot aan het dak. Na de oorlog is dat gebied opnieuw verkaveld. In 1954 kregen zij een nieuwe boerderij, met 16 hectare grond en 16 koeien. In die tijd was dat voldoende voor een levensvatbaar bedrijf. Later namen mijn ouders het bedrijf over. Door de melkcrisis in 1980 zijn ze begonnen met kaasmaken. De paardenstal werd verbouwd tot winkel waar mijn moeder de kaas verkocht. Een paar jaar later begonnen ze ook met boter en karnemelk. In de loop van de tijd is het bedrijf steeds een beetje verder uitgegroeid.”

Hoe ziet jullie familiebedrijf er nu uit?

“In 2000 heb ik de boerderij samen met mijn twee zussen overgenomen. Ik werkte hier al fulltime en de werkzaamheden verdeelden we. Zo hebben we tien jaar gewerkt, samen met onze medewerkers. Inmiddels koos een zus ervoor om iets anders te gaan doen, en onze drie jongens – Robbie, Erwin en Niels – kwamen erbij en draaien ook volop mee in het bedrijf. Het is leuk om te zien wat zij allemaal oppakken. Daarnaast werken er ongeveer 15 medewerkers deels parttime en deels fulltime mee. Dat is ook wel nodig hoor. We hebben 80 melkkoeien, 80 stuks jongvee en maken zes dagen per week kaas en gedurende de week ook boter, karnemelk, yoghurt en vla. Dat wordt verkocht via supermarkten, groothandel, horeca én onze compleet vernieuwde boerderijwinkel.”

Waarom hebben jullie ervoor gekozen om te investeren in de boerderijwinkel?

“De oude winkel en kaasopslag waren echt te klein. Een nieuwe winkel betekende voor ons een grote stap en flinke investering. Tijdens corona is de winkel met aparte kaasopslag en kaaskeerrobot gebouwd. Daar zijn we ontzettend blij mee. De winkel heeft nu zoveel meer uitstraling en is goed zichtbaar vanaf de weg en dat trekt meer mensen aan. In het pand is ook een kinderopvang meegebouwd die we sinds een paar jaar verhuren. Voor ons betekent dit een welkome aanvulling op onze inkomsten, want in de herfst en winter is er veel minder klandizie in de winkel.”

Hoe zijn jullie op het idee van kinderopvang gekomen?

“We waren dus op zoek naar een extra activiteit om de rustige wintermaanden te kunnen compenseren. Op dat moment kregen we een verzoek van een kinderopvang uit Middelburg die een locatie zocht voor een agrarische kinderopvang. Dat viel mooi samen. Uiteindelijk duurde het nog vier jaar voordat we toestemming kregen van de gemeente, maar we hebben nu een prachtige ruimte. Het hele jaar door komen hier elke dag twee groepen van 16 kindjes van 0 tot 4 jaar. We hebben het helemaal kidsproof gemaakt; ze hebben hier een speeltuintje, een eigen groentetuin en onder begeleiding gaan de kinderen naar de stallen of naar de kalfjes. Het had wat voeten in de aarde om dit te realiseren. Het is belangrijk dat alles helemaal netjes en schoon is, maar daar waren we altijd al heel erg alert op.”

Onlangs wonnen jullie met jullie karnemelk de Den Besten Cum Laude Awards 2026. Wat betekent deze erkenning?

“Dat is heel bijzonder! We leveren regelmatig karnemelk in voor een lokale keuring, maar dan kwam ‘ie er niet als allerbeste uit. Eigenlijk gingen we naar de bijeenkomst om ons te informeren over de Hygiënecode. Aangezien we er toch al naartoe reden, namen we ook maar meteen karnemelk mee voor de keuring. We maken de karnemelk nog altijd hetzelfde zoals mijn moeder ooit is begonnen. Alleen hebben we nu wel het hele proces geautomatiseerd. Dat we uiteindelijk 100 punten hebben gekregen, is echt heel leuk! Dan moet een product wel echt perfect zijn.”

Merken jullie na het winnen van deze award dat er meer belangstelling is voor jullie producten?

“Nou zeker wel, de lokale pers is er wel opgesprongen. Het heeft uitgebreid in de krant gestaan en ook Omroep Zeeland besteedde er aandacht aan. We hebben geprobeerd heel goed het verhaal uit te leggen over karnemelk uit de winkel, wat de aangezuurde ondermelk is, en de echte gekarnde karnemelk op de boerderij. Dat trok veel klanten. De Gouden Melkbus met de grote oren staat prominent te pronken in onze winkel. Als mensen binnenkomen, kunnen ze er niet omheen. Bij de melkbus hebben we altijd een paar flessen karnemelk staan om te proeven. Mensen die een slok nemen zijn verrast en zeggen ‘dit is helemaal niet de karnemelk zoals ik die ken, de smaak is heel anders’.”

In 2012 hebben jullie een serrestal laten bouwen. Waarom heb je daar destijds voor gekozen?

“De jongens hadden dat ergens gezien en hadden echt zoiets van ‘wauw, dat willen we ook voor onze koeien!’ Het is zo’n mooie ruime stal met veel licht en lucht. Het is open en heel rustig voor de koeien. We zijn in gesprek gegaan met IDAgro, een bedrijf dat serrestallen bouwt. Het waait hier altijd hard en aanvankelijk waren ze wat huiverig voor de harde wind die hier kan waaien, vanwege het foliedoek op het dak. Maar we krijgen een windwaarschuwing als het echt hard gaat waaien. In al die jaren is het goed gegaan en is er nooit iets gebeurd. De gemeente was minder enthousiast over het aanzicht van de stal. We hebben wat aanpassingen moeten doen, de pilaren zijn begroeid met klimop zodat het er landelijk uitziet en niet als een kassencomplex. De bijen vliegen naar de bloemen van de verschillende klimopsoorten tegen de pilaren van de stal. Verderop het erf staat een bijenkast, een imker zorgt voor de bijen en wij verkopen de honing in de winkel.”

Kunnen de koeien zelf kiezen tussen wei en stal?

“Wij kiezen ervoor om de koeien ’s nachts buiten te hebben. Dus overdag staan ze binnen in de stal die zodanig is ingericht dat ze daar gewoon een heel goed klimaat hebben. Als het warm is, staan ze liever daar. Onze ervaring is ook dat als het in de zomer regent, ze voortdurend heen en weer lopen tussen binnen en buiten. Daarom besloten we dat de koeien overdag binnen staan en ‘s avonds na het melken naar buiten gaan. Ze liggen daar gewoon lekker een hele nacht. Wij leveren ook aan de Albert Heijn die weidegang vraagt. Maar los daarvan, dit hoort ook bij ons bedrijf.”

Wat voor kazen maken jullie?

“In onze kaasmakerij verwerken we dagelijks ruim 2.800 liter melk tot 300 kilogram kaas. We maken Goudse 12 kilo kazen in allerlei varianten. Bijvoorbeeld met kruiden of kaas met zeekraal, dat wordt hier in de buurt gewonnen.”

Jullie hebben ook een Bed & Breakfast op het erf. Hoe is dat zo ontstaan?

Lachend: “Dat is eigenlijk een project van mijn man geweest. Hij werkte als aannemer en toen hij met pensioen ging, heeft hij een gastenverblijf bij ons huis gemaakt. We hebben de B&B nu bijna tien jaar. Het is fijn dat we het op onze eigen manier kunnen doen. Ik kan hem voor bezoek openzetten wanneer ik wil, maar ook sluiten. Als we bijvoorbeeld in de winter denken: we willen wat meer rust, dan zet ik het reserveersysteem op de website uit. Die vrijheid is heel prettig.”

Jullie ontvangen ook schoolklassen en groepen. Waarom vinden jullie het belangrijk om bezoekers welkom te heten op de boerderij?

“De kloof tussen burger en boer willen we graag een beetje dichten. Veel mensen weten niet meer precies hoe een modern veehouderijbedrijf werkt. Door bezoekers op de boerderij te ontvangen, kunnen we laten zien wat we doen, hoe we werken en waarom we bepaalde keuzes maken. Soms zijn er vooroordelen over de veehouderij, dan denken mensen dat we niet goed voor onze dieren zorgen. Maar als ze hier komen kijken en we met mensen in gesprek gaan, krijgen ze een goed beeld van de dagelijkse praktijk.”

Welke boodschap hoop je bezoekers mee te geven?

“Ik hoop vooral dat mensen zich realiseren hoe belangrijk de landbouw is voor ons dagelijks leven. We zijn allemaal afhankelijk van de producten die op de boerderij worden gemaakt, vaak zonder daar bewust bij stil te staan. Je kunt niet zomaar boeren overal wegsaneren, want waar haal je dan je melk en andere producten vandaan? Achter melk, zuivel en andere producten zitten boeren die daar iedere dag hard voor werken.”

Wat zijn jullie bedrijfsplannen de komende tijd?

“De afgelopen jaren hebben we al mooie stappen gezet. Toen wij net de boerderijwinkel hadden geopend, stopten onze collegazuivelmakers. Zij leverden veel producten aan boerderijwinkels en supermarkten in de omgeving. Dat was voor ons het moment om zelf met zuivel te beginnen. Daardoor konden we niet alleen onze eigen producten maken, maar ook inspelen op de vraag die er al was. Voor de toekomst blijven we vooral kijken hoe we ons bedrijf verder kunnen ontwikkelen en efficiënter kunnen werken. Automatisering speelt daarin een belangrijke rol. De jongens zijn daar erg mee bezig en brengen veel nieuwe ideeën mee, zoals de kaaskeerrobot in de kaasopslag. Die neemt een deel van het werk over en zorgt ervoor dat het proces nog beter verloopt.”

Zijn er nog tips die je graag zou delen met collega-boeren?

“Onze allerbelangrijkste tip is: blijf bij jezelf. Dus kijk goed naar wat je leuk vindt, waar je energie van krijgt en wat je als ondernemer aankunt. Als je keuzes maakt die bij jou passen, sta je er ook echt achter. Dat merken ook de mensen om je heen. Daarnaast zou ik zeggen: spreid je risico’s. Wij hebben een boerderijwinkel, leveren aan verschillende afzetpunten en werken met meerdere partijen die onze kaas verkopen. We zijn niet afhankelijk van één klant of één verkoopkanaal. Verschillende afzetkanalen geven meer zekerheid, dan bouw je aan een toekomstbestendiger bedrijf.”